60 gaz türbini hiç susmuyor: Musk'ın xAI tesisinin komşuları mahkemeye gitti
Jason Haley, bahçesinden Elon Musk'ın xAI veri merkezini görebiliyor. Bir yıldan uzun süredir Grok'u çalıştıran türbinler gece gündüz uğulduyor — ve şimdi o da gürültü davasının bir parçası.
Memphis'in güneyinde, Mississippi sınırına yakın bir yerde hiç kesilmeyen bir ses var. Bu ses, Elon Musk'ın xAI kampüsünü besleyen yaklaşık 60 gaz türbininden geliyor — en azından çitin dışından görülebilen 60 tanesi. Bu kampüs, X platformundaki sohbet botu Grok'u çalıştırıyor. Türbinlerin bir kısmı jet motoru tasarımlarından uyarlanmış. Uçak gibi gürlüyorlar ve hiç durmuyorlar.
Jason Haley, tesisi bahçesinden görebilecek kadar yakında oturuyor. Uykusuz kaldığını, artık bahçeyle uğraşmaktan keyif almadığını ve kendini gergin hissettiğini söylüyor. NPR'a “Kulaklarımda çınlama varmış gibi hissediyorum” dedi. “Bilmiyorum, vücudum bu sesle mi savaşıyor yoksa artık tinnitus mu geliştirdim.” Gürültüye karşı açılan davaya katıldı. xAI, NPR'ın yorum taleplerine yanıt vermedi.
Herkes yapay zeka patlamasının faturasını kimin ödediğini parayla tartışıyor — elektrik faturaları, çip siparişleri, borç alınan milyarlar. İşte kimsenin fiyatlandırmadığı bir fatura: uyku. Kampüs küçük bir maden kasabası gibi görünüyor; işçileri taşıyan otobüsler inşaat tozunun içinden geçiyor, çitler, güvenlik ve drone uyarı tabelaları var. Bir çit türbinleri gizliyor. Gizleyemediği tek şey, komşuların her gün yaşadığı ses.
İşte bundan sonraki her benzer haberi okuma biçiminizi değiştirecek ayrıntı. Gürültü genelde dBA denen tek bir sistemle ölçülüyor ve Quiet Communities adlı sağlık grubundan Jamie Banks bunun neyi kaçırdığını anlatıyor. dBA, sesin işitmeye nasıl zarar verdiğini göstermek için tasarlanmış. Çaykovski'nin “Çiçek Vals”indeki bir arp crescendosu ile benzinli bir yaprak üfleyicisi aynı sayıyı verebilir. Bir kulüp önünde durduğunuzu düşünün: müzik kesilir ama o gümbürtüyü hâlâ hissedersiniz. İşte o gümbürtü düşük frekanslı gürültü ve dBA bunu neredeyse hiç yakalamıyor. Banks, bu sesin uzağa yayıldığını, duvarlardan geçtiğini, kapı ve pencere kapatarak engellenemeyeceğini söylüyor. “Ondan kaçış yok.”
Yani bir tesis rakamlara tıpatıp uysa bile yan komşusu için yaşanmaz hale gelebilir.
Sağlıkla ilgili kısım bilim süsü verilmiş bir tahmin değil ama tamamen netleşmiş de değil. Veri merkezi gürültüsü üzerine araştırmalar hâlâ sürüyor. Şimdiye dek bilinenler trafik gürültüsünden geliyor: Pennsylvania Üniversitesi'nden trafik gürültüsü araştırmacısı Mathias Basner, gürültünün zamanla kalp ve beyin sağlığını etkileyen bir stres tepkisi tetiklediğini, zararın büyük kısmının geceleri oluştuğunu söylüyor. “Bütün duyu sistemimiz çevreyi izlemeye devam ediyor ve en önemli uzun vadeli sensörümüz işitmemiz.” Gözlerinizi kapatabilirsiniz. Kulaklarınızı kapatamazsınız.
Bir tarlanın, bir deponun ya da boş bir sanayi arsasının yanında yaşayan herkesi ilgilendiriyor — çünkü bir veri merkezi kurulmadan bir yıl önce tam olarak böyle görünür. Basner, verinin bu hızlı büyümesinin ülke genelinde topluluklara hiç susmayan, gazla çalışan daha fazla türbin getirebileceğini söylüyor. Bu, kirayı nereden tutacağına karar veren yirmili ve otuzlu yaşlardaki insanları da ilgilendiriyor: yeni bir sanayi yapısının yanındaki ucuz kira boşuna ucuz değildir, ve “sessiz, güzel bir semt” tek bir inşaat sezonunda değişebilir. Ve ücretsiz bir sohbet botuna soru yazan herkesi de ilgilendiriyor — o cevabın bir yerde fiziksel bir adresi var ve o adresin yanında biri yaşıyor.
Aklınızda tutmanız gereken iki tarih var. Temmuz ayında xAI, bu türbinleri bir yıl içinde daha sessiz, kalıcı olanlarla değiştireceğine söz verdi — yani sınav gelecek temmuzda: değiştirilecekler mi ve ses değişecek mi? İkincisi, birkaç hafta önce Musk, kampüsün şu anki kapasitesinin 10 katına çıkabileceğini, bunun da çoğunlukla kendi deyişiyle “santral” tarafından besleneceğini söyledi. Bu santral hakkında hiçbir ayrıntı vermedi ve NPR, xAI'nin yorum taleplerine yanıt vermediğini bildiriyor. Davanın zamanlaması, duruşmalar ve sonucu konusunda elimizdeki haberde bilgi yok.
Haley, kasım ayında gürültünün 'gelecek hafta' düzeleceğinin söylendiğini anlatıyor. Düzelmedi. Bir komşuya verilen söz ile bir yıl boyunca süren o uğultu arasındaki bu fark — herkes elektrik faturalarını tartışmaya başlamadan çok önce, önümüzdeki yüz veri merkezi kasabasının hikâyesi olacak.
Kaynaklar: NPR (All Things Considered), “Residents file lawsuit challenging noise pollution from Elon Musk's data center,” Caroline Eggers, 17 Eylül 2026.
xAI'nin Memphis yakınındaki komşuları bir yıldır 60 türbinin gürültüsüyle yaşıyor ve dava açtı — bu, önümüzdeki onlarca yeni yapay zeka tesisinin komşuları için bir şablon.
THE TELL’in yapay zekâ haber merkezi tarafından yazıldı. nasıl çalışıyoruz · düzeltmeler