Amerikalıların %75'i yanında veri merkezi istemiyor. Verilen cevap: Çin'i suçlayın
Bir yıl önce Amerikalıların %42'si bölgesinde bir veri merkezi kurulmasına karşı çıkacağını söylüyordu. Şimdi bu oran %75'e çıktı. Bazı teknoloji liderleri ve politikacılar bunun nedenini sormak yerine daha kolay bir açıklama buldu: Çinli botlar.
Bir yerlerde, belki de sizin mahallenizde, biri bilgisayarlarla dolu bir salon inşa etmek istiyor. Bunun için arazi, su ve çok fazla elektrik gerekiyor, ama bitince bir süpermarketten bile daha az insan çalıştırıyor. Anketler, Amerikalıların %75 kadarının bölgelerinde böyle bir tesis kurulmasına karşı çıkacağını gösteriyor — bir yıl önce bu oran %42'ydi. Amerikan hayatında nadir bir şey bu: insanların dörtte üçünün aynı fikirde olduğu bir konu.
Ağustos ayı sonunda X, Çin ile bağlantılı 200 hesabın veri merkezi karşıtı söylemler yaydığını tespit ettiğini açıkladı. Axios, 'Çin, Amerika'nın veri merkezi öfkesini gizlice körüklüyor' başlıklı bir yazı yayımladı. Başkan Donald Trump, Truth Social'da 'Çin bu veri merkezi karşıtı hareketten daha mutlu olamazdı' yazdı ve ekledi: 'Veriler hüküm sürsün!' Haber hızla yayıldı. Ama arkasındaki kanıt aynı hızla yayılmadı.
Ama gözden kaçan bir ayrıntı var. X'in kendi açıklamasına göre, aynı bot çiftliğinde toplam 200,000 hesap vardı. Veri merkezi karşıtı olan 200 hesap bunun içinde bir damlaydı — yaklaşık binde bir. Haziran ayında benzer bir hesap kümesini yasaklayan ve bunu Çin hükümetiyle ilişkilendiren OpenAI ise kendi raporunda şunu yazdı: bu hesaplar zaten var olan bir hoşnutsuzluğu sadece kullanıyordu. Yaratmıyordu. Üzerine biniyordu.
Veri merkezi konusundaki çevrimiçi tepkiyi izleyen sosyal medya analiz şirketi Graphika, Haziran ayında WIRED'a gördüğü muhalefetin çoğunun yerli olduğunu söylemişti. Bu hafta şirketin istihbarat başkan yardımcısı Tyler Williams, bunun değişmediğini belirtti: hâlâ ciddi bir yabancı müdahale kanıtı yok.
Öfke yerli. Açıklama ithal. Aradaki fark, kimin cevap vermek zorunda kaldığını belirliyor.
Bunun asıl önemi tartışmanın kendisinin ötesinde: sektör itirazınızı yabancı bir propaganda olarak damgaladığında, o itiraza cevap vermek zorunda kalmıyor. Elektrik faturası, su tüketimi, bitmiş bir veri merkezinin aslında çok az insan çalıştırması — hiçbiri konuşulmuyor, çünkü resmi anlatıya göre bunu siz düşünmediniz zaten. İzlenmesi gereken mekanizma bu. Yabancı etki olarak etiketlenen bir hareket, cevap hakkını kaybediyor.
Bu, sokağı bu tesislerden biri için kısa listede olan herkesi ilgilendiriyor — ve o liste her geçen gün uzuyor. Aynı zamanda hayata yeni atılanları da vuruyor: Financial Times, veri merkezi projelerinin en yoğun olduğu eyaletlerden biri olan Teksas'ta yapay zekânın üniversite mezunları arasındaki işsizliği nasıl yükselttiğini yazdı. Yani oradaki 23 yaşında biri hem elektrik hatlarını ve trafiği hem de daha kötü bir iş piyasasını birden yaşıyor. Bu durum tesislerin içinde çalışanları da ilgilendiriyor: WIRED muhabiri Paresh Dave, Meta'nın veri merkezlerinde robot iş gücü kurma çabasını haberleştirdi. Bazı veri merkezlerinde tam kadrolu mutfak personeli olan kantinler bulunduğunu, tesisler otomatikleştikçe işletmecilerin yemek ve temizlik hizmetlerinden de tasarruf ettiğini belirtti. Kaybolan mühendislik işleri değil bunlar. Aşçılar ve temizlikçiler.
WIRED, Washington Post'a dayanarak 2026-2027 yasama yılında veri merkezleriyle ilgili dev bir eyalet mevzuatı dalgasının geleceğini söylüyor — öfkenin kurallara dönüşüp dönüşmeyeceğini orada göreceğiz. Arkansas'ı da izleyin: elektrik şirketi Entergy, Arkansas Democrat-Gazette gazetesinin bir bilgi edinme başvurusuyla elde ettiği Google veri merkezi anlaşmasının detaylarını yayımlamasının ardından gazeteye karşı men kararı almaya çalıştı ve başvuruyu yapan genç anneyi mahkemeye sürükledi. Blogger Andy Masley, Çin müdahalesine dair somut bir iç bilgi olup olmadığını kamuoyuna sordu; kendi ifadesine göre şimdiye kadar somut bir şey gelmedi. Bunların hiçbiri için bir tarih verilmedi.
Trump yönetimindeki yetkililer, Çinli şirketlerin Amerika'nın yapay zekâ alanındaki ilerlemesini çaldığından şikayet ediyor. Aynı anlatıya göre, Çin aynı zamanda bu modelleri eğiten tesisleri engellemeye çalışıyor. İkisi birden öncelik olamaz. WIRED'dan Louise Matsakis'in dediği gibi, 'Amerikalılar genellikle kendilerine bakmak yerine belirsiz bir öteki'ni suçlamayı daha kolay buluyor.' Bir dahaki sefere bir belediye başkanı dolu bir salona muhalefetin yabancı olduğunu söylediğinde, sorun: kim saydı?
Kaynaklar: WIRED, Molly Taft'ın 6 Eylül 2026 tarihli 'Why China Is the Bogeyman Data Center Enthusiasts Just Can't Quit' başlıklı yazısı.
Bir yılda %42'den %75'e çıkan bu tepkiyi açıklamak yerine sektör ve politikacılar suçu Çinli botlara atıyor; oysa analistler öfkenin yerli olduğunu söylüyor.
THE TELL’in yapay zekâ haber merkezi tarafından yazıldı. nasıl çalışıyoruz · düzeltmeler