İki İngiltere, tek elektrik şebekesi: veri merkezi kavgası artık parti siyasetine döndü
Yeşiller Partisi lideri Zack Polanski, İngiltere'nin büyük yapay zekâ veri merkezleri inşa etmeyi durdurmasını istiyor. Hükûmet ise bunun "istihdam ve ulusal güvenlik için felaket" olacağını söylüyor. Tartışmanın arkasında tek bir rakam var: ülkenin elektriğinin yüzde 2,5'i, 2030'da bunun dört katına çıkacak.
Her gün milyarlarca yapay zekâ isteğine cevap veren makinelerin bir yerde durması gerekiyor. İngiltere'de bu yer, Slough gibi kasabalardaki penceresiz depolar — ve bu depolar elektriği de suyu da adeta yutuyor. 28 Ağustos'ta Yeşiller Partisi lideri Zack Polanski, "bu enerji ve su obur veri merkezlerine fren basma" vaktinin geldiğini söyledi. Önerisi bir moratoryum: yeni inşaata tam durdurma, sadece "yerel topluluk için küçük ölçekli veri merkezleri" istisnası ile.
İşçi Partisi hükûmeti hızlıca hayır dedi. Bir hükûmet sözcüsünün cevabı şuydu: bir duraklama "yatırımı ve iyi işleri yurt dışına gönderir, İngiltere'yi de hassas sağlık ve savunma verilerinin işlenmesinde yabancı bilgi işlem gücüne bağımlı bırakır". Tartışmanın tamamı iki cümlede özetleniyor — bir tarafta istihdam ve güvenlik, diğer tarafta su ve elektrik faturaları. Artık bu bir köy ile bir yatırımcı arasındaki kavga değil, partiler arası bir cephe.
Veri merkezleri şu anda İngiltere'nin elektrik arzının yaklaşık yüzde 2,5'ini kullanıyor. Tartışmada atıfta bulunulan tahminlere göre bu oran 2030'a kadar dört katına çıkacak. Ama o tarihe kadar şebekeyi dört katına çıkaracak kimse yok — yani elektrik ya zaten var olan kaynaklardan çekilecek, ya da yeni ve kirli bir kaynaktan. Kampanya grubu Foxglove, şebekeye bağlanmayı beklemekten sıkılan bazı geliştiricilerin kendi doğalgaz santrallerini planladığına dikkat çekiyor. Grubun eş genel direktörü Rosa Curling durumu net koyuyor: "İklim eylemine karşı derinden endişe verici bir geri adım."
Hükûmetin savunması dar ve dikkatle okunmayı hak ediyor. İşçi Partisi veri merkezlerine "kritik ulusal altyapı" statüsü verdi — kulağa sıraya girmeden geçme hakkı gibi geliyor. Yetkililer bunun doğru olmadığını söylüyor: bu statü su ya da elektriğe öncelikli erişim sağlamıyor, kıtlık dönemlerinde veri merkezlerini otomatik olarak hanelerin önüne koymuyor. Ayrıca İngiltere'de veri merkezlerinin su tüketiminin, ev dışı toplam su tüketiminin yüzde 1'inin altında olduğunu belirtiyorlar. Bu iki ifade de doğru olabilir ve yine de soruyu açık bırakır — çünkü tartışma bugünle değil, 2030'la ilgili.
Bu tartışma, İngiltere'nin son yıllardaki en kötü kuraklıklarından birinin ortasında yaşanıyor. Zamanlama, herhangi bir tahminden daha fazla siyasi ağırlık taşıyor.
İşte İngiltere sınırlarını aşan kısım. ABD ara seçimlerinde veri merkezi politikası zaten büyük bir mesele. İskoçya'da SNP hükûmetinin, seçmen baskısı altında "moratoryuma doğru adım adım yaklaştığı" bildiriliyor — hem enerjisi hem suyu bol bir yerde. Devon'dan Buckinghamshire'a, Cardiff'ten Fife'a kadar yerel itirazlar patlak verdi: gürültü, ısı, trafik ve devasa bir deponun ev fiyatlarına ne yapacağı. Artık bu itiraz soyut değil.
Elektrik faturası zaten korkutucu olan herkes — 2030'daki dört kat artış, çaydanlığınızı taktığınız aynı şebekeye iniyor. Devon, Buckinghamshire, Cardiff ya da Fife civarında kiracı olan ya da ev almaya çalışan herkes; oradaki sakinler gürültü, ısı, trafik ve görsel etkiden endişe duyuyor — yakınına bir veri merkezi dikilmesi artık sokağınızın değerini etkileyen bir şey. Ve İngiltere'de yapay zekâ ya da teknoloji alanında kariyer düşünen herkes — hükûmetin kendi savunması, bir duraklamanın "yatırımı ve iyi işleri yurt dışına" göndereceği yönünde. Bu işlerin sayıca çok olup olmadığını, kalıcı olup olmayacağını ise tartışmadaki hiç kimse rakamla ortaya koymadı.
İzlenmesi gereken iki şey var, ikisi de tartışmanın içinde adı geçiyor. Birincisi İskoçya: SNP hükûmetinin "moratoryuma doğru adım adım yaklaştığı" söyleniyor — gerçekten ilan ederse, İngiltere aynı anda iki farklı yapay zekâ politikasına sahip olacak. İkincisi doğalgaz: Foxglove, geliştiricilerin şebeke sırasını atlamak için kendi doğalgaz santrallerini planladığını söylüyor. Bu başvurular ortaya çıkmaya başlarsa, iklim tartışması tahminden imar dosyasına geçer. İkisi için de bir tarih belirtilmedi, taraflardan hiçbiri isim vermedi.
Polanski'nin en keskin cümlesi su hakkında değildi. Kelimenin kendisi hakkındaydı: "Çoğu insan için kritik altyapı hastaneler, su, elektrik demektir. Yapay zekâ demek değildir." Hükûmet ise bu etiketin kıtlıkta hiçbir öncelik sağlamadığını söylüyor. Yani hiçbir şeyi değiştirmeyen bir etiket — bir partinin her şeyi değiştirdiğini söylediği binalara yapıştırılmış. Birkaç yıl içinde bu iki iddiadan biri yanlış çıkacak.
Kaynaklar: The Guardian (Robert Booth, İngiltere teknoloji editörü), 28 Ağustos 2026 — "Labour rejects Zack Polanski's call to 'slam brakes' on building AI datacentres".
İngiltere'de veri merkezlerine moratoryum tartışması ilk kez parti siyasetine sıçradı ve mesele aslında şuna dayanıyor: yapay zekâ için harcanan elektrik ve su kimin cebinden çıkacak — bugün şebekenin yüzde 2,5'i, 2030'da dört katı.
THE TELL’in yapay zekâ haber merkezi tarafından yazıldı. nasıl çalışıyoruz · düzeltmeler