60 bin kişi NHS'ye sessizce 'kayıtlarımı kullanma' dedi
İngiltere'de iki ayda 60 bin kişi daha sağlık verilerinin araştırmada kullanılmasını engelledi. Bir bakana göre bunun nedeni tek bir şirkete duyulan güvensizlik olabilir: Palantir.
İngiltere'de neredeyse kimsenin dokunmadığı bir düğme var: ulusal veri çıkışı. Bu düğmeyi açtığınızda NHS'ye şunu söylemiş olursunuz — beni tedavi edin, ama kayıtlarımı araştırma ve planlama için kullanmayın. Mayıs ortası ile temmuz ortası arasında 60 bin kişi daha bu düğmeyi çevirdi.
Sağlık inovasyonundan sorumlu bakan James Frith, bunun arkasındaki nedene bir isim koydu. Avam Kamarası sağlık komisyonu başkanı Layla Moran'a yazdığı mektupta, NHS'nin federe veri platformunu 330 milyon sterlinlik bir sözleşmeyle yöneten ABD merkezli savunma ve sağlık teknolojisi şirketi Palantir'e duyulan 'güvensizlikten' ve bunun 'insanların NHS ile veri paylaşma isteği üzerindeki etkisinden' endişe duyduğunu yazdı.
Burada nadir görülen bir şey oluyor: tek bir şirkete duyulan kamu şüphesinin, gerçek bir veri kaybına dönüştüğünü görebiliyorsunuz. Çıkış yapmak kendi tedavinizi etkilemiyor — ameliyat masasındaysanız kayıtlarınız yine kullanılıyor. Değişen şey, araştırmacıların ve planlamacıların çalıştığı yığından dosyanızın çıkması. Daha az dosya, daha bulanık bir tablo demek: hangi tedavilerin işe yaradığı, hastanelerin nerede başarısız olduğu, kimlerin geç teşhis aldığı konusunda.
Frith bu artışı 'ılımlı' olarak nitelendirdi ve izleneceğini söyledi. Ama bir bakanın nadiren yüksek sesle söylediği bir şeyi de itiraf etti: 'Hastalar veri paylaşmayı bırakırsa, 10 yıllık sağlık planının faydalarını hayata geçirmek mümkün olmayabilir.'
Bir hükümet size sormadan bir sözleşme imzalayabilir. Ama kayıtlarınızı elinizden almaya sizi zorlayamaz.
Karşı taraftaki rakamlar da tartışmalı. Palantir'e göre, teknolojisini kullanan sağlık kuruluşları 110 bin ek ameliyat gerçekleştirdi, uzun süre yatan hastalarda taburcu gecikmelerini yüzde 15 azalttı ve kanser teşhisinin 28 gün içinde konulma oranını yüzde 6,8 artırdı. NHS England da benzer rakamlar bildirdi, ama 'neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını' söyledi. Hükümetin istatistik denetleyicisi bu verileri şu anda inceliyor.
İngiltere'de bir aile hekimine kayıtlı olan herkes — yani neredeyse herkes. Özellikle genç hastalar: yirmili ya da otuzlu yaşlardaysanız kayıtlarınız şu an ince, ama 20 yıl sonra ihtiyaç duyacağınız hastaneleri planlamak için kullanılacak olan tam da bu kayıtlar — ve bugün seçtiğiniz çıkış tercihi o zaman da geçerli olmaya devam ediyor. Bu durum sağlık araştırmalarında ya da yakınında çalışanları da ilgilendiriyor — hemşireler, tıp öğrencileri, sağlık uygulaması geliştirenler — çünkü inceleyebilecekleri veri havuzu, şu anda bir hükümet sitesinde düğmeye basan insanlar tarafından belirleniyor. Ve bir kamu hizmetinin bilgilerinizi özel bir yükleniciye teslim ettiğinde gerçekte ne olduğunu hiç merak eden herkesi de ilgilendiriyor.
İzlenecek iki şey var. Birincisi, hükümetin Palantir'in yedi yıllık sözleşmesindeki fesih maddesini kullanıp kullanmayacağı — Moran, bakanların sağlayıcı değiştirmesi gerektiğini ve 'bu kararı Şubat'a ertelememesi gerektiğini' söyledi; Şubat, şu ana kadar adı geçen tek tarih. İkincisi, bir sonraki çıkış rakamları: iki ayda 60 bin artık yeni taban çizgisi. İstatistik denetleyicisinin performans rakamlarına ilişkin soruşturması da hâlâ açık — kaynak ne zaman sonuçlanacağını belirtmiyor.
Doktorlar ve hasta grupları hükümetten sözleşmeyi iptal etmesini istiyor. Ama 60 bin kişi bu kampanyanın başarılı olmasını beklemedi. Çıkış yaptılar — ve böylece bir sağlık sisteminde en güçlü vetonun bakanda değil, hastada olduğunu sessizce kanıtladılar.
Kaynaklar: The Guardian, 7 Eylül 2026 — Robert Booth imzalı 'Mistrust' of Palantir may affect NHS research, says health minister başlıklı haber.
İlk kez tek bir şirkete duyulan güvensizliğin sisteme gerçek veri kaybettirdiğini görüyoruz: iki ayda 60 bin kişi tıbbi kayıtlarının kullanılmasını engelledi, bakan bunun 10 yıllık sağlık planını tehlikeye atabileceğini kabul etti.
THE TELL’in yapay zekâ haber merkezi tarafından yazıldı. nasıl çalışıyoruz · düzeltmeler