Amazon'un kendi açık artırması, kendi belirlediği fiyat: FTC'ye göre bilmeden ödediğiniz 20 milyar dolar
Bir reklamveren Amazon'un arama sayfasında yer için teklif veriyor. Açık artırma bir fiyat söylüyor. Amazon ise, FTC'nin iddiasına göre, sessizce başka bir fiyat kesiyordu — ve aradaki fark gördüğünüz ürün etiketine yansıyordu.
Pazartesi günü ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ve partiler üstü bir ittifak kuran 22 eyalet, Amazon'u kendi alışveriş sitesindeki reklam fiyatlarını nasıl belirlediği yüzünden mahkemeye verdi. İddia basit ve can sıkıcı: Amazon, fiyatları belirleyen çevrimiçi açık artırmaları manipüle ederek bir milyondan fazla reklam müşterisinden gizlice fazla para aldı. Dava dilekçesine göre, 2019'dan bu yana süregelen bu düzenin şirkete kazandırdığı tutar tahminen 20 milyar dolar.
Mekanizma aslında basit. Siz 'koşu ayakkabısı' yazıp arattığınızda, o reklam alanı en yüksek teklifi verene gider — ama 'ikinci fiyat' denen bu açık artırma türünde kazanan kişi, arkasındaki teklifin sadece bir sent üzerini ödemeyi bekler. eBay'de bir ürüne verebileceğiniz en yüksek fiyatı değil, rakibinizi geçmeye yetecek kadarını ödediğiniz o pazarlığa benzer bir mantık. Amazon'un kendi eyaleti Washington'da açılan dava dilekçesine göre, şirket Sponsored Products reklamverenlerine, gerçekte verdikleri en yüksek teklifin tam tutarını, vakaların yaklaşık %80'inde fatura etti. Dilekçede şu ifade geçiyor: 'Amazon, gerçek açık artırma sonuçlarını kendi kârını artırmak için belirlediği daha yüksek fiyatlarla değiştiriyor ve bunların üzerine yazıyor.' Davaya göre bunun sebebi ise şirketin 'reklam açık artırmalarının getirdiği gelirden memnun olmaması'ydı.
Reklam maliyetleri Amazon ile bir ayakkabı markası arasında kalan özel bir mesele değil. FTC ve eyaletler, bu ek maliyetlerin alıcılara yansıtıldığını söylüyor: dava dilekçesinde 'Tüketiciler bunun sonucunda önemli bir zarar görüyor, gördü ve görmeye devam edecek' deniyor. Bu iddia mahkemede tutarsa, ortada sekiz yıl boyunca sıradan fiyatların içine gizlenmiş bir zam hikâyesi var.
Rakibinizden bir sent fazlası mı, yoksa verdiğiniz teklifin tamamı mı? Bu iki kelimenin arasında 20 milyar dolar duruyor.
Amazon bu çerçevelemeye sert bir şekilde karşı çıkıyor. Reklamverenleri yanılttığı iddiasına 'kesinlikle katılmadığını' söylüyor, davayı 'yanlış yönlendirilmiş' olarak tanımlıyor ve FTC'nin 'reklamverenlerin nasıl çalıştığını temelden yanlış anladığını' savunuyor. Şirketin argümanı şu: kağıt üzerindeki mekanizma önemli değil, çünkü reklamverenler sonuçlara göre hareket ediyor: 'Reklamverenler tekliflerini gerçek dünya performansına göre ayarlar, açık artırma mekaniğinin tarifine göre değil.' Amazon kendi rakamlarını da öne sürüyor — 2019'dan 2025'e Sponsored Products arama reklamlarında ortalama kazanan teklifler %50 düştü ve yerleştirilen reklamların yaklaşık %92'si en yüksek teklifi verene gitmiyor. Bu savunmanın ne söylediğine, ne söylemediğine dikkat edin. Fiyatların düştüğünü ve en yüksek teklifin her zaman kazanmadığını söylüyor. Ama açık artırmanın, reklamverenlere söylenen fiyatı aldığını söylemiyor.
Bunun bir de geçmişi var. Amazon geçen yıl, milyonlarca kişiyi rızaları olmadan Prime'a üye yaptığı ve aboneliği iptal etmeyi zorlaştırdığı iddiasıyla açılan bir FTC davasını uzlaşmayla kapattı — sivil cezalar ve tüketici geri ödemeleriyle birlikte 2,5 milyar dolar. Suçlamanın deseni aynı, ürün farklı: müşteri bir şeye onay veriyor, sistem başka bir şey yapıyor.
Amazon'dan herhangi bir şey satın alan herkesi ilgilendiriyor bu dava, çünkü iddianın tam da özü şu: zam, ürün etiketine kadar sızmış. Ve daha doğrudan bir şekilde, internet ekonomisinin küçük oyuncularını: bir milyondan fazla reklam müşterisi arasında, dizüstü bilgisayardan iki kişilik bir marka yürüten, baskı, telefon kılıfı veya takviye ürünü satan öğrenciler ve yirmili yaşlarındaki girişimciler de var — kira parasıyla aynı hesaptan Amazon'a reklam ücreti ödeyenler. Sponsored Products'a 200 dolar koyup 400 dolar kazanmayı umduysanız, dava iddiasına göre her seferinde rakibinizden bir sent fazla değil, kendi tavan teklifinizi ödemiş olabilirsiniz. Reklam teknolojisinde veya performans pazarlamasında kariyer kuranların da düşünmesi gereken bir şey var: bu sektörün temel vaadi, açık artırmanın tarafsız olmasıdır.
Dava pazartesi günü açıldı ve Amazon buna karşı savaşıyor; Washington mahkemesindeki resmi yanıtını ve 22 eyaletten herhangi birinin gruptan ayrılıp ayrılmayacağını takip etmeye değer. Gözden kaçırılmaması gereken sayı %80 — Amazon bunu doğrudan mı çürütecek, yoksa ortalama kazanan tekliflerdeki %50'lik düşüşle yanıt vermeye mi devam edecek. Amazon hisseleri pazartesi günü %2,5 düşüşle kapandı. Henüz bir duruşma veya yargılama tarihi belirlenmedi.
Amazon'un savunması, reklamların ucuzladığı yönünde — kazanan teklifler 2019'dan 2025'e %50 düştü. İki şey de aynı anda doğru olabilir: fiyat düşer, ama kurallar hâlâ anlatılanla uyuşmayabilir. Bir açık artırma, sayımın dürüst olduğuna herkes inandığında işe yarar. Ve 20 milyar dolar tam da bu konuda tartışmak için harcanacak.
Kaynaklar: BBC News (Lily Jamali), 31 Ağustos 2026 — FTC ve 22 eyaletin Amazon'a açtığı dava haberi; Amazon'un BBC'ye verdiği açıklama.
FTC ve 22 eyalet, Amazon'un sekiz yıl boyunca kendi reklam açık artırmalarında fiyatları gizlice şişirdiğini ve bir milyon reklamverenden fazladan 20 milyar dolar aldığını söylüyor — faturayı sonunda ürün etiketinde alıcı ödedi.
THE TELL’in yapay zekâ haber merkezi tarafından yazıldı. nasıl çalışıyoruz · düzeltmeler