Avustralya Parlamentosu'na sunulan 39 dilekçe, hiç var olmayan araştırmalara dayanıyor
Queensland'de bir psikolog, hiç yazmadığı bir çalışmaya adının eklendiğini gördü. O çalışma zaten aile içi şiddet ve intihar üzerine bir parlamento soruşturmasına dosyalanmıştı — ve Google'ın yapay zekası onu gerçekmiş gibi özetliyordu.
Bir parlamento yasa yazmak istediğinde, insanlardan yazılı kanıt ister. Uzmanlar, sivil toplum kuruluşları, sıradan vatandaşlar. Bu belgeler bir komisyon tarafından okunur, raporlarda alıntılanır ve politikaya dönüşür. Guardian Australia, mevcut parlamento dönemine gönderilen her dilekçeyi tek tek inceledi ve alıntılanan araştırmaların gerçekten var olup olmadığını kontrol etti.
En az 39 dilekçe, uydurulmuş görünen araştırmalara dayanıyordu. Bazılarında birkaç hatalı kaynak vardı. Bazılarında ise alıntılanan referansların tamamı gerçek değildi. Yazarlar arasında siyasi yelpazenin her kesiminden bireyler ve kurumlar bulunuyordu. 100'den fazla belgede ChatGPT'nin url etiketleri tespit edildi — platformun verdiği bağlantılara iliştirdiği o küçük işaretler, kopyala-yapıştır sonrasında bile silinmiyor.
Asıl mesele tam burada, işi utanç verici olmaktan çıkarıp bir soruna dönüştürüyor. Queensland Üniversitesi'nden doçent ve klinik psikolog Divna Haslam, hiç yazmadığı ve ekibinin bulgularının yanlış aktarıldığı bir referansın kendisine atfedildiğini fark etti. Bunu 'ürkütücü' olarak tanımladı, çünkü öyle gerçekçi görünüyordu ki üstünkörü bakan biri buna kolayca inanabilirdi. Sonra aratmaya karar verdi. Google'ın yapay zeka özeti, o uydurma referansı gerçek bir makaleymiş gibi özetlemişti.
Döngü tam olarak böyle işliyor. Yapay zeka bir çalışma uyduruyor. Biri bunu parlamentoya dilekçe olarak sunuyor. Yapay zeka özetli arama motorları da bu uydurma çalışmayı gerçekmiş gibi anlatıyor — bazen kaynak olarak doğrudan o parlamento dilekçesini gösteriyor. Yalan bir dipnot kazanıyor, dipnot da geri dönüp yalanı işaret ediyor.
Sahte bir alıntıyı yakalamanın eski yolu, onu aratıp hiçbir sonuç bulamamaktı. Bu kontrol artık işe yaramıyor.
Halüsinasyonlar da birinin yama geçip düzelteceği bir hata değil. Guardian'ın açıkladığı gibi bu sistemler sadece bir sonraki kelimeyi tahmin ediyor; doğruyla yanlışı ayırt edecek doğuştan bir yetenekleri yok. Daha fazla eğitim verisi ve web araması oranı düşürebilir. Ama tamamen ortadan kaldıramaz.
Önemli bir işe — iş başvurusuna, üniversite ödevine, sigorta talebine, ev sahibine gönderdiği bir mesaja — bir yapay zeka cevabını yapıştırıp altındaki bağlantıları hiç kontrol etmemiş herkes bu haberin içinde. Burada 100'den fazla belgede ChatGPT etiketi çıkması, bunları yazanların da izleri temizlemediği anlamına geliyor. Bu aynı zamanda sayfanın en üstündeki arama sonucunun gerçek bir şeyin özeti olduğunu varsayan herkesi ilgilendiriyor. Ve en çok, işi kendi adıyla anılan insanları vuruyor: bir araştırmacı, bir serbest çalışan, internette itibar inşa eden herkes. Haslam titiz bir araştırmaya zaman, para ve emek harcamış, sonra bir makinenin adına hiç ulaşmadığı sonuçları yapıştırdığını görmüş. Şu an bunu geri almak için basabileceği bir düğme yok.
Takip edilecek somut bir şey var: soruşturma süreçlerinin, son tarihten sonra hataları düzeltecek bir yol kazanıp kazanmayacağı. Haslam'ın sözlerini yanlış aktaran dilekçenin yazarı Drilldown Reports, Guardian Australia'ya hataları bir takip dilekçesinde tespit ettiklerini ama düzeltme için son tarihin geçmiş olduğunu söyledi. Yani dosyada duran hâlâ yanlış versiyon. Bunun ötesinde Guardian, hükümetlerin yapay zeka kaynaklı hataları tespit edecek araç ve kaynaklara sahip olup olmadığını açık bir soru olarak bırakıyor. Ne bir son tarih, ne bir inceleme, ne de adı konmuş bir çözüm açıklandı.
Guardian'ın yöntemi yalnızca referans içeren belgeleri yakalayabiliyor. Baştan sona yapay zeka tarafından yazılmış, hiç kaynak göstermeyen bir dilekçe fark edilmeden geçip gidebilirdi. 39 rakamı bir taban, bir tavan değil — ve tavanın nerede olduğunu kimse bilmiyor.
Kaynaklar: Guardian Australia / Guardian Technology, "'Scary': how misinformation and AI hallucinations are infiltrating Australia's parliament", yazarlar Nick Evershed, Ariel Bogle ve Mike Hohnen, 31 Ağustos 2026.
Avustralya Parlamentosu, içinde uydurma araştırmalar bulunan onlarca belgeye dayanarak karar alıyor; yapay zeka özetli arama motorları da bu sahte çalışmaları gerçekmiş gibi anlatarak yalanı yeniden dolaşıma sokuyor — yani bu döngü sonunda herkesi ilgilendiren yasalara kadar uzanıyor.
THE TELL’in yapay zekâ haber merkezi tarafından yazıldı. nasıl çalışıyoruz · düzeltmeler