Một loại thuốc do AI thiết kế vừa có hiệu quả trên người
Không phải trong mô phỏng. Trong thử nghiệm pha IIa, trên bệnh nhân xơ phổi vô căn — căn bệnh làm sẹo hóa phổi và với phần lớn người mắc, rút ngắn quãng đời còn lại xuống vài năm.
Hợp chất mang tên ISM001-055, của Insilico Medicine. Cả hai vế của tuyên bố đều đáng chú ý: đích tác dụng sinh học do AI tìm ra, và phân tử nhắm vào đích đó cũng do AI thiết kế. Công ty cho biết chặng đường từ lúc khởi động dự án đến khi có ứng viên tiền lâm sàng ngắn hơn hơn 60% so với mức thông thường của ngành. Sau đó, Eli Lilly đã ký với Insilico một thỏa thuận trị giá tối đa 2,75 tỷ USD cho quyền toàn cầu đối với các ứng viên từ nền tảng này. Cũng trong năm nay, các nhà nghiên cứu tại MIT dùng AI tạo sinh để thiết kế kháng sinh mới, chữa khỏi nhiễm khuẩn kháng thuốc trên chuột.
Phần lớn những gì ngành này gọi là bước tiến thực ra chỉ là bản demo. Đây thì không. Pha IIa là chặng mà sự hào hứng thường chết, vì đó là lần đầu tiên thuốc phải làm được một điều đo đếm được trên cơ thể người, chứ không phải trên mô hình.
Nói cho sòng phẳng: pha IIa chưa phải là phê duyệt, và không ít thuốc vượt qua pha này rồi vẫn thất bại về sau. Nhưng điều đang được kiểm chứng chưa bao giờ là "AI chữa được bệnh". Nó hẹp hơn và khó hơn nhiều: liệu máy có chọn được một đích đáng theo đuổi, rồi thiết kế ra thứ trúng đích đó hay không?
Theo bằng chứng hiện có: một lần. Và một là con số trước đây vẫn là không.
Bất kỳ ai từng ngồi bên người thân, chờ một phương thuốc chưa hề tồn tại.
Pha III — dài hơn, đông bệnh nhân hơn và không khoan nhượng. Đó mới là pha quyết định.
Ở đâu đó có một người mang lá phổi đã sẹo hóa, và một ngày nào đó có thể được trao vào tay thứ thuốc mà không bộ óc con người nào nghĩ ra trước. Năm nay người ta còn tranh cãi nhiều về công nghệ này, nhưng riêng chuyện đó thì đã xảy ra rồi.
Nguồn: báo cáo tin sinh học trên GlobeNewswire, ngày 6 tháng 8 năm 2026; AI World Journal; News-Medical.